IN DE WERELD van Robert Anker

indewereldblog.jpg

Leven is beweging, aangrijpende laatste roman van Robert Anker

In de laatste roman van de vrijdag 20 januari op zeventigjarige leeftijd overleden Robert Anker wordt in de pakweg eerste honderd bladzijden ervan afscheid genomen van het leven, waarna dat leven zo’n driehonderd bladzijden lang in alle toonaarden wordt bezongen. Vervolgens moet datzelfde leven het uiteindelijk toch afleggen in een aangrijpende epiloog, waarin een bijna zeventigjarige terugblikt: ‘Zelf ben ik ook bijna voorbij: over een maand word ik zeventig, ik bevind mij in de antichambre van de dood die mij elk moment binnen kan roepen […].’

In de wereld is een historische roman, maar weet elke gedachte aan mufheid die eventueel op zou kunnen komen bij het nadenken over dat genre krachtig de kop in te drukken. En hoewel het zijn eerste historische roman is, is het er een die kenmerkend is voor de aanpak van Anker: levenslustig, springerig en uitbundig. Personages kunnen genieten. En ligt de melancholie op de loer, dan is er wel de wereld die je daaruit kan halen. Stilstand is taboe.

De hoofdpersoon, die eerst Joris maar die op het moment waarom het me nu gaat Jacob heet, als om de vitaliteit van zijn personage te benadrukken verandert hij namelijk van naam, wordt ergens halverwege het boek verliefd op een vrouw en hij vraagt zich af waarom hij niet bij haar blijft. Dat kan niet, dat weet hij, zij is de leidster van een groep Amazones, vrouwen die geen mannen vast in hun leven toelaten. En verder gaat het weer: ‘[…] de loutere beweging van zijn paard wekt in hem de loutere beweging van het leven want leven is geen stilstand maar beweging, ook het vrouwenvolk, weet hij, zal over een paar weken opbreken en vertrekken […].’

De roman speelt zich af tussen 1467 en 1500 en begint met een dynamische beschrijving van de intocht van de nieuwe hertog in Gent, maar zoomt al snel in op Joris. Die is in goeden doen en heeft het uitstekend naar zijn zin; hij staat met beide benen in zijn tijd, hij geniet, maar dan vraagt zijn vrouw hem opeens of hij gevallen is. Hij heeft rode strepen en vlekken in zijn gezicht. Er wordt officieel verklaard dat hij lepra heeft. Hij wordt verbannen uit de samenleving.

Maar dan blijkt de veerkracht van Joris. Hij legt zich niet bij zijn lot neer. De ziekte lijkt zich ook niet erg te ontwikkelen, en niet veel meer dan tien bladzijden nadat hem de dood is aangezegd, zien we hem al bij zijn minnares, die vindt dat er weinig aan hem te zien is, ‘nu ja een stevige erectie, jee, wat wordt ze toch altijd geil van die man’.

Joris kiest vervolgens voor een zwervend bestaan – de gedachte dat hij lepra heeft wordt naar de achtergrond gedrongen, en misschien heeft hij de ziekte niet. In de wereld ontwikkelt zich prompt als een grotendeels vrolijke historische roman waarin vele avonturen worden beleefd. Het gretige schrijven van Anker komt hier volledig tot bloei.

En dan komt dat slot. Je ziet de schrijver – inmiddels in de ik-vorm – naar een soort berusting toe werken. Er is sprake van gelatenheid: ‘Het voelt soms ook alsof ik thuis ben gekomen, thuis in het aangezicht van de dood – heel vreemd.’ Waarna afscheid wordt genomen met een wonderschoon visioen. Indrukwekkend.

Arie Storm ( Het Parool, 23 januarie 2017 )


Vrijdag 10 Februari 2017

Categorie:  Nederlands